Technology Roundtable
In juni 2026 organiseerde INACH de 'Technology Roundtable' in Dublin met verschillende stakeholders waar INACH en Textgain ook de Nederlandse Cyberhate Neutralisation Hub presenteerden.
De presentatie legde uit waar het project over gaat: het identificeren en analyseren van door bots aangestuurde activiteit op TikTok en onderzoeken hoe gecoördineerde amplificatie het online debat en de verspreiding van schadelijke narratieven beïnvloedt.
Het project is opgezet als reactie op de groeiende zorgen over de rol van geautomatiseerde accounts bij het vormgeven van het publieke debat. Hoewel de aandacht vaak uitgaat naar afzonderlijke voorbeelden van illegale of zeer toxische content, liet het onderzoek zien dat online schade ook kan ontstaan door de voortdurende versterking van content met een relatief lage toxiciteit. Hierdoor kunnen uitsluitende narratieven, discriminerend taalgebruik en extremistische opvattingen geleidelijk worden genormaliseerd.
De onderzoekers demonstreerden hoe geautomatiseerde en gecoördineerde netwerken bijdragen aan de verspreiding van narratieven over immigratie, religie, nationalisme en complottheorieën. In de Nederlandse context identificeerde het project terugkerende thema's zoals antisemitische, anti-islamitische, anti-immigratie- en xenofobe retoriek, evenals narratieven rond de zogenoemde omvolkingstheorie en slogans als "Eigen Volk Eerst".
Een belangrijke bevinding die tijdens de sessie werd gepresenteerd, was dat schadelijke narratieven niet altijd worden verspreid via expliciete haatzaaiende uitingen. In plaats daarvan bevordert gecoördineerde activiteit vaak taalgebruik en concepten die op het eerste gezicht minder schadelijk lijken, maar die wel bijdragen aan de geleidelijke normalisering van uitsluitende of discriminerende ideeën. De deelnemers bespraken onder meer de toenemende verspreiding van termen als "remigratie", die steeds vaker voorkomen in het publieke debat, maar tegelijkertijd kunnen fungeren als opstap naar extremere narratieven.
De analyse van het project richtte zich op TikTok-discussies rondom de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen van 2026. De onderzoekers verzamelden gegevens aan de hand van verkiezingsgerelateerde zoektermen, publieke figuren en politieke onderwerpen uit verschillende gemeenten. Daarnaast ontwikkelden zij controle datasets op basis van algemene TikTok-activiteit. Hierdoor konden politieke en niet-politieke discussies met elkaar worden vergeleken en werd inzicht verkregen in de rol van geautomatiseerd gedrag binnen verkiezingsgerelateerde online gesprekken.
De analyse van het project richtte zich op TikTok-discussies rondom de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen van 2026. De onderzoekers verzamelden gegevens aan de hand van verkiezingsgerelateerde zoektermen, publieke figuren en politieke onderwerpen uit verschillende gemeenten. Daarnaast ontwikkelden zij controle datasets op basis van algemene TikTok-activiteit. Hierdoor konden politieke en niet-politieke discussies met elkaar worden vergeleken en werd inzicht verkregen in de rol van geautomatiseerd gedrag binnen verkiezingsgerelateerde online gesprekken.
De gehanteerde methodologie combineerde verschillende gedragsindicatoren die kenmerkend zijn voor botactiviteit, waaronder de frequentie van berichten, timingpatronen, reactiesnelheid en de mate van coördinatie tussen accounts. De onderzoekers lichtten toe dat hogere scores duidden op gedrag dat sterker overeenkomt met dat van bots. Daarnaast werd netwerkanalyse gebruikt om patronen van gecoördineerde amplificatie zichtbaar te maken.
Een van de meest opvallende bevindingen was dat ongeveer één derde van de geanalyseerde online discussie afkomstig leek te zijn van accounts met botachtige kenmerken. Visualisaties van de netwerken lieten clusters van gecoördineerde accounts zien die berichten over politieke figuren en controversiële maatschappelijke thema's versterkten. Dit wijst op georganiseerde pogingen om de zichtbaarheid van specifieke narratieven te vergroten.
Tijdens de discussie werd benadrukt dat gecoördineerde amplificatie moet worden beschouwd als een systemisch risico en niet uitsluitend als een vraagstuk van contentmoderatie. De deelnemers merkten op dat door bots aangestuurde campagnes het publieke debat kunnen verstoren, zelfs wanneer individuele berichten niet in strijd zijn met platformregels of wettelijke normen. Door de zichtbaarheid en de schijnbare populariteit van bepaalde standpunten kunstmatig te vergroten, kunnen gecoördineerde netwerken de publieke perceptie beïnvloeden van wat als een breed gedragen of mainstream mening wordt beschouwd.